﻿---
title: "诗人背得出自己写的诗吗？"
description: "我们背一首《静夜思》要念好多遍，那写诗的人自己背得出吗？我们从心理学家的记忆实验，讲到王安石改了十来次的“绿”字、李贺的锦囊、李白丢掉的诗稿，还有杜甫、白居易怎样让自己的诗一直被记住。"
pubDate: 2026-10-28
tags: ["记忆", "诗歌", "心理学", "小实验"]
clc: "B842"
hero: "./hero.svg"
refs:
  - id: slamecka
    title: "The generation effect: Delineation of a phenomenon"
    url: https://doi.org/10.1037/0278-7393.4.6.592
    site: Journal of Experimental Psychology
    author: Norman J. Slamecka, Peter Graf
    date: "1978"
    note: "自己想出来的押韵词、近义词，比直接读到的记得牢，五个实验都是这样"
  - id: jiadao
    title: 唐代苦吟诗人贾岛墓葬鲜为人知
    url: https://www.chinawriter.com.cn/GB/n1/2016/0715/c404063-28558237.html
    site: 中国作家网
    date: 2016-07-15
    note: "贾岛在驴背上琢磨“推”还是“敲”，“推敲”一词由此而来"
  - id: wanganshi
    title: 春风“又绿”还是“自绿”——王安石《泊船瓜洲》再考辨
    url: https://www.chinawriter.com.cn/n1/2025/0521/c442005-40484545.html
    site: 中国作家网（来源：羊城晚报）
    author: 刘成国
    date: 2025-05-21
    note: "引洪迈《容斋续笔》卷八：草稿先写“到”，圈去注“不好”，又改“过”“入”“满”，凡十许字，才定为“绿”"
  - id: forget
    title: Forgetting curve
    url: https://en.wikipedia.org/wiki/Forgetting_curve
    site: Wikipedia
    note: "艾宾浩斯 1885 年的实验：刚学会的东西开头忘得最快，复习能让记忆保持得更久"
  - id: lihe
    title: 李贺：鬼才的抑郁人生
    url: https://www.chinawriter.com.cn/n1/2023/1109/c442005-40114820.html
    site: 中国作家网（来源：北京晚报）
    author: 黄西蒙
    date: 2023-11-09
    note: "引李商隐《李长吉小传》：李贺背着旧锦囊，想到句子就写下来投进去，晚上再连成诗"
  - id: sushi
    title: "Visiting the Monks at Solitary Hill in Winter（苏轼《腊日游孤山访惠勤惠思二僧》）"
    url: https://cn-poetry.com/su-shi-poems/visiting-in-winter.html
    site: cn-poetry.com
    note: "诗的原文和英译，末两句“作诗火急追亡逋，清景一失后难摹”"
  - id: dufu
    title: 杜甫夔州诗学术讨论会开幕词——综述杜甫夔州诗
    url: https://www.aisixiang.com/data/176570.html
    site: 爱思想（原载《草堂》学刊 1984 年第 2 期）
    author: 缪钺
    note: "引杜甫《解闷十二首》之七：“陶冶性灵存底物，新诗改罢自长吟。”"
  - id: baijuyi
    title: 唐代长安城的诗歌传播
    url: https://www.chinanews.com.cn/cul/2022/02-12/9674427.shtml
    site: 中国新闻网（来源：光明日报）
    date: 2022-02-12
    note: "引白居易《与元九书》：自长安抵江西三四千里，乡校、佛寺、逆旅、行舟之中往往有题仆诗者"
  - id: libai
    title: 管士光：李白的“功臣”
    url: https://www.chinawriter.com.cn/n1/2025/0123/c442005-40407518.html
    site: 中国作家网（原载《随笔》）
    author: 管士光
    date: 2025-01-23
    note: "引李阳冰《草堂集序》：李白病重时“草稿万卷，手集未修，枕上授简”；战乱中“当时著述，十丧其九”"
  - id: baiji
    title: 花园人生：中唐文人的精神栖居
    url: https://www.chinawriter.com.cn/n1/2025/1106/c442005-40598154.html
    site: 中国作家网（来源：光明日报）
    author: 张慧
    date: 2025-11-06
    note: "白居易不断增编自己的文集，分藏在多座寺院；会昌五年（845 年）74 岁时定为 75 卷"
---

你一定背过《静夜思》：“床前明月光，疑是地上霜……”为了背熟它，你也许念了一遍又一遍。

有个小朋友就想到一个问题：**写诗的人，背得出自己写的诗吗？**李白会不会也有想不起下一句的时候？

<div class="box">
<span class="box-title">先想一想</span>

背一首自己写的诗，和背一首别人写的诗，你觉得哪个更容易？为什么？
</div>

李白有没有忘过词，古书里没有记下来。我们也没找到专门请诗人来“考背诵”的研究。不过，科学家做过很多关于记忆的实验，诗人们自己也留下了一些故事。把它们拼在一起，就能找到答案。

## 一、自己想出来的，特别好记

1978 年，两位心理学家做了一个实验[^slamecka]。他们给大家看一对一对押韵的英文词。有一半是写全的，读一遍就行；另一半只写出前一个词和后一个词的头一个字母，要自己想出一个押韵的词填上。

过一会儿考一考，结果每一次都一样：**自己想出来的词，比光读的记得牢**。科学家把这叫作**生成效应**，“生成”就是“自己造出来”。

<figure class="dd dd-figure">
<div class="dd-scroll">
<svg class="dd-svg" viewBox="0 0 800 360" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" role="img" aria-labelledby="gp-gen-title gp-gen-desc">
<title id="gp-gen-title">只读一遍和自己想出来，哪个记得牢</title>
<desc id="gp-gen-desc">左边三张卡片写全了押韵的两个字：山—川、天—边、花—家，只读一遍。右边的卡片后一个字空着，要自己想一个押韵的字填上。下面的长条表示过后还记得多少：自己想的那一边更长。</desc>
<rect class="dd-frame" width="800" height="360" rx="10"/>
<rect class="dd-zone" x="16" y="16" width="376" height="328" rx="8"/>
<rect class="dd-zone" x="408" y="16" width="376" height="328" rx="8"/>
<text class="t-zone" x="36" y="44">只读一遍</text>
<text class="t-note" x="372" y="44" text-anchor="end">示意图</text>
<text class="t-zone" x="428" y="44">自己想一个</text>
<text class="t-note" x="764" y="44" text-anchor="end">提示：要押韵</text>
<rect class="dd-card" x="124" y="64" width="160" height="40" rx="6"/>
<text class="t-label" x="204" y="90" text-anchor="middle">山 — 川</text>
<rect class="dd-card" x="124" y="116" width="160" height="40" rx="6"/>
<text class="t-label" x="204" y="142" text-anchor="middle">天 — 边</text>
<rect class="dd-card" x="124" y="168" width="160" height="40" rx="6"/>
<text class="t-label" x="204" y="194" text-anchor="middle">花 — 家</text>
<rect class="dd-card" x="516" y="64" width="160" height="40" rx="6"/>
<text class="t-label" x="580" y="90" text-anchor="middle">山 —</text>
<text class="t-label t-acc" x="632" y="90" text-anchor="middle">川</text>
<path class="dd-edge-acc dd-dash" d="M620 95 L644 95"/>
<rect class="dd-card" x="516" y="116" width="160" height="40" rx="6"/>
<text class="t-label" x="580" y="142" text-anchor="middle">天 —</text>
<text class="t-label t-acc" x="632" y="142" text-anchor="middle">边</text>
<path class="dd-edge-acc dd-dash" d="M620 147 L644 147"/>
<rect class="dd-card" x="516" y="168" width="160" height="40" rx="6"/>
<text class="t-label" x="580" y="194" text-anchor="middle">花 —</text>
<text class="t-label t-acc" x="632" y="194" text-anchor="middle">家</text>
<path class="dd-edge-acc dd-dash" d="M620 199 L644 199"/>
<path class="dd-lead" d="M652 142 L716 142"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="650" cy="142" r="2.5"/>
<text class="t-note" x="722" y="146">自己填</text>
<path class="dd-hair" d="M40 228 L368 228"/>
<path class="dd-hair" d="M432 228 L700 228"/>
<text class="t-tell" x="204" y="258" text-anchor="middle">过后还记得的</text>
<rect class="dd-track" x="84" y="272" width="240" height="18" rx="9"/>
<rect class="dd-ground" x="84" y="272" width="120" height="18" rx="9"/>
<text class="t-label" x="204" y="322" text-anchor="middle">少一些</text>
<text class="t-tell" x="596" y="258" text-anchor="middle">过后还记得的</text>
<rect class="dd-track" x="476" y="272" width="240" height="18" rx="9"/>
<rect class="dd-fill-acc" x="476" y="272" width="192" height="18" rx="9"/>
<text class="t-label t-acc" x="596" y="322" text-anchor="middle">多一些</text>
</svg>
</div>
<figcaption>图 1 · 同样的押韵字，自己想出来的比只读一遍的记得牢（长条长短只是示意）</figcaption>
</figure>

写诗，正好就是一直在“自己想”。每个字是诗人自己挑的，押韵的字是自己找的。一句诗还常常要改好多遍。唐朝诗人贾岛骑在驴背上，为了“僧推月下门”还是“僧敲月下门”，比划着琢磨了半天，“推敲”这个词就是这么来的[^jiadao]。

宋朝的王安石也是这样。他写《泊船瓜洲》里那句“春风又绿江南岸”时，草稿上先写的是“到”，圈掉了，旁边注上“不好”；又改成“过”，又圈掉；再改成“入”“满”……前前后后换了十来个字，才定下“绿”字。这件事是南宋的洪迈记下来的，他说自己见过苏州一户读书人家藏的这份草稿[^wanganshi]。

<figure class="dd dd-figure">
<div class="dd-scroll">
<svg class="dd-svg" viewBox="0 0 800 280" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" role="img" aria-labelledby="gp-green-title gp-green-desc">
<title id="gp-green-title">王安石为一个字改了十来次</title>
<desc id="gp-green-desc">一行诗“春风又□江南岸”，空着的那个字上面，排着一个个被圈掉的字：到（旁边注着“不好”）、过、入、满，后面还有好几个，最后落下来的是红色的“绿”字。</desc>
<defs>
<marker id="gp-green-arr" viewBox="0 0 10 10" refX="8" refY="5" markerWidth="10" markerHeight="10" markerUnits="userSpaceOnUse" orient="auto"><path class="dd-head-acc" d="M1 1 L8 5 L1 9"/></marker>
</defs>
<rect class="dd-frame" width="800" height="280" rx="10"/>
<rect class="dd-zone" x="16" y="16" width="768" height="248" rx="8"/>
<text class="t-zone" x="36" y="44">王安石的草稿：一个字改了十来次</text>
<text class="t-note" x="764" y="44" text-anchor="end">据洪迈《容斋续笔》</text>
<text class="t-label" x="224" y="106" text-anchor="middle" style="font-size:24px;fill:var(--dd-soft)">到</text>
<circle class="dd-edge" cx="224" cy="98" r="18"/>
<text class="t-note t-acc" x="198" y="84" text-anchor="end">不好</text>
<text class="t-label" x="304" y="106" text-anchor="middle" style="font-size:24px;fill:var(--dd-soft)">过</text>
<circle class="dd-edge" cx="304" cy="98" r="18"/>
<text class="t-label" x="384" y="106" text-anchor="middle" style="font-size:24px;fill:var(--dd-soft)">入</text>
<circle class="dd-edge" cx="384" cy="98" r="18"/>
<text class="t-label" x="464" y="106" text-anchor="middle" style="font-size:24px;fill:var(--dd-soft)">满</text>
<circle class="dd-edge" cx="464" cy="98" r="18"/>
<text class="t-label" x="536" y="106" text-anchor="middle" style="font-size:24px;fill:var(--dd-soft)">……</text>
<text class="t-tell" x="600" y="104">一共换了十来个字</text>
<path class="dd-edge-acc" d="M224 120 L224 148 Q224 156 232 156 L392 156 Q400 156 400 164 L400 186" marker-end="url(#gp-green-arr)"/>
<path class="dd-edge-acc" d="M536 120 L536 148 Q536 156 528 156 L408 156 Q400 156 400 164"/>
<text class="t-label" x="244" y="226" text-anchor="middle" style="font-size:28px">春</text>
<text class="t-label" x="296" y="226" text-anchor="middle" style="font-size:28px">风</text>
<text class="t-label" x="348" y="226" text-anchor="middle" style="font-size:28px">又</text>
<rect class="dd-hair" x="380" y="192" width="40" height="44" rx="4" style="stroke:var(--dd-accent);stroke-dasharray:3 3"/>
<text class="t-label t-acc" x="400" y="226" text-anchor="middle" style="font-size:30px">绿</text>
<text class="t-label" x="452" y="226" text-anchor="middle" style="font-size:28px">江</text>
<text class="t-label" x="504" y="226" text-anchor="middle" style="font-size:28px">南</text>
<text class="t-label" x="556" y="226" text-anchor="middle" style="font-size:28px">岸</text>
<text class="t-tell" x="600" y="222">最后定下“绿”</text>
</svg>
</div>
<figcaption>图 2 · 王安石为“春风又绿江南岸”的一个字改了十来次，每改一次，这句诗就在心里又念了一遍</figcaption>
</figure>

每改一遍，这句诗就在心里又念了一遍。

所以，诗人背自己的诗，一开始就占了大便宜。

**可是，占了便宜，就一定不会忘吗？**

## 二、诗人也会忘

一百多年前，德国科学家艾宾浩斯拿自己做实验，发现了一件事：**刚记住的东西，开头忘得最快**；要是隔几天再念一念，就能记得久得多[^forget]。

<figure class="dd dd-figure">
<div class="dd-scroll">
<svg class="dd-svg" viewBox="0 0 800 320" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" role="img" aria-labelledby="gp-curve-title gp-curve-desc">
<title id="gp-curve-title">不复习，开头忘得最快</title>
<desc id="gp-curve-desc">两条线表示过了几天还记得多少。一条不再念，开头一两天往下掉得很快，后来越掉越慢，最后只剩一点。另一条隔几天念一遍，每念一遍就回到顶上，而且每次掉得比上次慢，一直保持在高处。</desc>
<defs>
<marker id="gp-curve-arr" viewBox="0 0 10 10" refX="8" refY="5" markerWidth="10" markerHeight="10" markerUnits="userSpaceOnUse" orient="auto"><path class="dd-head" d="M1 1 L8 5 L1 9"/></marker>
</defs>
<rect class="dd-frame" width="800" height="320" rx="10"/>
<rect class="dd-zone" x="16" y="16" width="768" height="288" rx="8"/>
<text class="t-zone" x="36" y="44">过了几天，还记得多少</text>
<text class="t-note" x="764" y="44" text-anchor="end">示意图，形状依据艾宾浩斯的实验</text>
<path class="dd-edge" d="M100 264 L100 64" marker-end="url(#gp-curve-arr)"/>
<path class="dd-edge" d="M100 264 L616 264" marker-end="url(#gp-curve-arr)"/>
<text class="t-note" x="108" y="68">记得多</text>
<text class="t-note" x="612" y="286" text-anchor="end">过了几天</text>
<path class="dd-hair" d="M100 84 L600 84"/>
<path class="dd-edge" d="M100 84 C124 150 170 186 240 200 S480 226 600 230" style="stroke-width:1.6"/>
<path class="dd-edge-acc" d="M100 84 Q130 130 180 140 L180 84 Q230 110 320 118 L320 84 Q400 100 480 104 L480 84 Q540 94 600 97" style="stroke-width:1.8"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="100" cy="84" r="3"/>
<circle class="dd-fill-acc" cx="180" cy="84" r="3.5"/>
<circle class="dd-fill-acc" cx="320" cy="84" r="3.5"/>
<circle class="dd-fill-acc" cx="480" cy="84" r="3.5"/>
<text class="t-note t-acc" x="180" y="76" text-anchor="middle">念一遍</text>
<text class="t-note t-acc" x="320" y="76" text-anchor="middle">念一遍</text>
<text class="t-note t-acc" x="480" y="76" text-anchor="middle">念一遍</text>
<path class="dd-lead" d="M153 236 L153 166"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="153" cy="162" r="2.5"/>
<text class="t-tell" x="116" y="254">开头忘得最快</text>
<text class="t-label" x="612" y="235">不再念：越忘越多</text>
<text class="t-label t-acc" x="612" y="102">隔几天念一遍</text>
<text class="t-tell" x="612" y="124">一直记得牢</text>
</svg>
</div>
<figcaption>图 3 · 刚记住的东西开头忘得最快；隔几天念一遍，就能一直记得（示意图）</figcaption>
</figure>

刚冒出来的诗句，还没来得及念熟，最容易溜走。所以很多诗人有个习惯：**想到就马上写下来**。

唐朝诗人李贺出门时，背着一个旧锦囊。想到一句好诗，就赶紧写在纸上，投进囊里。晚上回家，再把纸条拿出来，连成一首完整的诗[^lihe]。

宋朝诗人苏轼在杭州做官时，有一年冬天去西湖边的孤山看望两位和尚朋友。回到家，他马上写了一首诗，最后两句是：“作诗火急追亡逋，清景一失后难摹。”[^sushi]意思是：写诗要像追逃跑的人那样火急火燎，眼前那幅清清亮亮的景色，一旦从心里溜走，过后就再也描不像了。连大诗人都知道，自己的记性靠不住。

<figure class="dd dd-figure">
<div class="dd-scroll">
<svg class="dd-svg" viewBox="0 0 800 360" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" role="img" aria-labelledby="gp-bag-title gp-bag-desc">
<title id="gp-bag-title">李贺想到就写，苏轼说要火急地写</title>
<desc id="gp-bag-desc">左边：三张写着诗句的小纸条落进一个旧锦囊，晚上再连成诗。右边：上面是眼前的孤山，下雪前的湖、山上的塔、飞着的鸟都看得清清楚楚；过一阵再回想，只剩下淡淡的虚线，塔和鸟都想不起来了。</desc>
<defs>
<marker id="gp-bag-arr" viewBox="0 0 10 10" refX="8" refY="5" markerWidth="10" markerHeight="10" markerUnits="userSpaceOnUse" orient="auto"><path class="dd-head" d="M1 1 L8 5 L1 9"/></marker>
</defs>
<rect class="dd-frame" width="800" height="360" rx="10"/>
<rect class="dd-zone" x="16" y="16" width="376" height="328" rx="8"/>
<rect class="dd-zone" x="408" y="16" width="376" height="328" rx="8"/>
<text class="t-zone" x="36" y="44">李贺：想到就写下来</text>
<text class="t-note" x="372" y="44" text-anchor="end">唐朝</text>
<text class="t-zone" x="428" y="44">苏轼：景色会溜走</text>
<text class="t-note" x="764" y="44" text-anchor="end">宋朝</text>
<g transform="rotate(-10 162 88)">
<rect class="dd-card" x="149" y="62" width="26" height="52" rx="2"/>
<path class="dd-edge" d="M159 72 L165 72 M159 80 L165 80 M159 88 L165 88 M159 96 L165 96 M159 104 L165 104"/>
</g>
<rect class="dd-card" x="191" y="58" width="26" height="52" rx="2"/>
<path class="dd-edge" d="M201 68 L207 68 M201 76 L207 76 M201 84 L207 84 M201 92 L207 92 M201 100 L207 100"/>
<g transform="rotate(12 246 90)">
<rect class="dd-card" x="233" y="64" width="26" height="52" rx="2"/>
<path class="dd-edge" d="M243 74 L249 74 M243 82 L249 82 M243 90 L249 90 M243 98 L249 98 M243 106 L249 106"/>
</g>
<path class="dd-edge" d="M204 120 L204 150" marker-end="url(#gp-bag-arr)"/>
<path class="dd-ground" d="M172 172 C142 196 128 236 140 268 C152 296 256 296 268 268 C280 236 266 196 236 172 Z"/>
<path class="dd-glass" d="M172 172 C142 196 128 236 140 268 C152 296 256 296 268 268 C280 236 266 196 236 172"/>
<path class="dd-glass" d="M166 172 Q173 160 180 170 Q188 158 196 169 Q204 157 212 169 Q220 158 228 170 Q235 160 242 172 Z"/>
<path class="dd-edge" d="M168 176 Q204 184 240 176"/>
<path class="dd-edge" d="M204 181 C194 172 184 186 204 181 C224 186 214 172 204 181 M204 181 L198 196 M204 181 L212 195"/>
<circle class="dd-hair" cx="196" cy="238" r="14"/>
<path class="dd-hair" d="M196 224 L196 252 M182 238 L210 238 M186 228 L206 248 M206 228 L186 248"/>
<rect class="dd-zone" x="222" y="250" width="26" height="20" rx="2" transform="rotate(8 235 260)"/>
<rect class="dd-hair" x="222" y="250" width="26" height="20" rx="2" transform="rotate(8 235 260)" style="stroke-dasharray:3 2;stroke:var(--dd-line)"/>
<path class="dd-lead" d="M278 238 L304 238"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="276" cy="238" r="2.5"/>
<text class="t-label" x="310" y="243">锦囊</text>
<path class="dd-lead" d="M262 92 L290 92"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="260" cy="92" r="2.5"/>
<text class="t-label" x="296" y="97">一句诗</text>
<text class="t-tell" x="204" y="326" text-anchor="middle">晚上回家，再连成一首诗</text>
<rect class="dd-air" x="441" y="61" width="198" height="94" rx="3"/>
<path class="dd-hair" d="M456 76 q10 -6 20 0 t20 0 M580 72 q10 -6 20 0 t20 0 M520 84 q8 -5 16 0" style="stroke:var(--dd-line);opacity:.4"/>
<rect class="dd-water" x="441" y="128" width="198" height="27" style="opacity:.55"/>
<path class="dd-hair" d="M456 138 L488 138 M500 146 L540 146 M584 140 L620 140" style="stroke:var(--dd-line);opacity:.5"/>
<path class="dd-ground" d="M462 128 Q500 96 532 104 Q556 86 576 98 Q600 104 622 128 Z"/>
<path class="dd-glass" d="M462 128 Q500 96 532 104 Q556 86 576 98 Q600 104 622 128"/>
<path class="dd-edge" d="M550 96 L550 74 M544 92 L556 92 M545 86 L555 86 M546 80 L554 80 M547 74 L553 74 M550 74 L550 68"/>
<path class="dd-edge" d="M492 114 L496 104 L500 114 M506 110 L510 100 L514 110 M590 112 L594 102 L598 112"/>
<path class="dd-edge" d="M598 78 q4 -4 8 0 q4 -4 8 0 M616 88 q3 -3 6 0 q3 -3 6 0"/>
<rect class="dd-card" x="440" y="60" width="200" height="96" rx="3" style="fill:none"/>
<text class="t-label" x="656" y="104">眼前的孤山</text>
<text class="t-tell" x="656" y="126">看得清清楚楚</text>
<path class="dd-edge" d="M540 164 L540 188" marker-end="url(#gp-bag-arr)"/>
<text class="t-tell" x="552" y="182">过一阵再想</text>
<g transform="translate(0 136)">
<rect class="dd-air" x="441" y="61" width="198" height="94" rx="3"/>
<path class="dd-hair" d="M456 76 q10 -6 20 0 t20 0 M580 72 q10 -6 20 0 t20 0 M520 84 q8 -5 16 0" style="stroke:var(--dd-line);opacity:.4"/>
<rect class="dd-water" x="441" y="128" width="198" height="27" style="opacity:.55"/>
<path class="dd-hair" d="M456 138 L488 138 M500 146 L540 146 M584 140 L620 140" style="stroke:var(--dd-line);opacity:.5"/>
<path class="dd-ground" style="opacity:.35" d="M462 128 Q500 96 532 104 Q556 86 576 98 Q600 104 622 128 Z"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M462 128 Q500 96 532 104 Q556 86 576 98 Q600 104 622 128"/>
<path class="dd-edge dd-dash" style="opacity:.6" d="M492 114 L496 104 L500 114 M506 110 L510 100 L514 110 M590 112 L594 102 L598 112"/>
<rect class="dd-edge dd-dash" x="440" y="60" width="200" height="96" rx="3" />
<text class="t-label t-acc" x="540" y="108" text-anchor="middle">？</text>
</g>
<text class="t-label t-acc" x="656" y="240">塔和鸟呢？</text>
<text class="t-tell" x="656" y="262">想不全了</text>
<text class="t-tell" x="596" y="326" text-anchor="middle">作诗火急追亡逋，清景一失后难摹</text>
</svg>
</div>
<figcaption>图 4 · 刚想到的诗句和景色都容易溜走，所以李贺随手写，苏轼说写诗要“火急”</figcaption>
</figure>

还记得开头问的李白吗？李白晚年病重，把一大堆诗稿交给族叔李阳冰，请他编成集子。李阳冰在序里说，李白在战乱中东奔西走，那些年写的东西“十丧其九”，十篇里丢了九篇[^libai]。我们今天读到的李白的诗，不少是后来从别人那里找回来的。连李白自己也没能把每首诗都留住。

**那么，写好的诗，诗人怎样才能一直记得呢？**

## 三、改好的诗，自己念，大家也念

杜甫晚年住在夔州（在今天的重庆）时，写过这样一句：“新诗改罢自长吟。”[^dufu]意思是：新诗改好了，就自己拉长了声音，一遍一遍地吟诵。每吟一遍，就是复习一遍，就像图 3 里那条一次次被“念一遍”拉回顶上的线。

白居易的诗，念的人就更多了。他在写给好朋友元稹的信里说：从长安到江西三四千里路，乡村的学堂、寺庙、旅店、来往的船上，常常有人把他的诗题在墙上；读书人、老百姓、和尚、姑娘们，嘴里也常常念着他的诗[^baijuyi]。

<figure class="dd dd-figure">
<div class="dd-scroll">
<svg class="dd-svg" viewBox="0 0 800 360" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" role="img" aria-labelledby="gp-voice-title gp-voice-desc">
<title id="gp-voice-title">杜甫自己吟，白居易的诗大家念</title>
<desc id="gp-voice-desc">左边：一张竖着写的诗稿，其中一个字圈出来改过，旁边画着声音一圈圈传出去，表示杜甫改好诗后自己一遍遍地吟。右边：从长安到江西的一条长路，路边的学堂、寺庙、旅店和船上都贴着白居易的诗。</desc>
<defs>
<marker id="gp-voice-arr" viewBox="0 0 10 10" refX="8" refY="5" markerWidth="10" markerHeight="10" markerUnits="userSpaceOnUse" orient="auto"><path class="dd-head" d="M1 1 L8 5 L1 9"/></marker>
</defs>
<rect class="dd-frame" width="800" height="360" rx="10"/>
<rect class="dd-zone" x="16" y="16" width="376" height="328" rx="8"/>
<rect class="dd-zone" x="408" y="16" width="376" height="328" rx="8"/>
<text class="t-zone" x="36" y="44">杜甫：改好了，自己吟</text>
<text class="t-note" x="372" y="44" text-anchor="end">唐朝</text>
<text class="t-zone" x="428" y="44">白居易：大家都在念</text>
<text class="t-note" x="764" y="44" text-anchor="end">唐朝</text>
<rect class="dd-card" x="60" y="64" width="140" height="232" rx="3"/>
<path class="dd-hair" d="M92 72 L92 288 M116 72 L116 288 M140 72 L140 288 M164 72 L164 288" />
<path class="dd-edge" d="M170 86 L182 86 M176 81 L176 97 M171 92 L181 92 M172 97 L175 94 M170 114 L182 114 M176 109 L176 125 M171 120 L181 120 M172 125 L175 122 M170 142 L182 142 M176 137 L176 153 M171 148 L181 148 M172 153 L175 150 M170 170 L182 170 M176 165 L176 181 M171 176 L181 176 M172 181 L175 178 M170 198 L182 198 M176 193 L176 209 M171 204 L181 204 M172 209 L175 206 M170 226 L182 226 M176 221 L176 237 M171 232 L181 232 M172 237 L175 234 M170 254 L182 254 M176 249 L176 265 M171 260 L181 260 M172 265 L175 262 M146 86 L158 86 M152 81 L152 97 M147 92 L157 92 M148 97 L151 94 M146 114 L158 114 M152 109 L152 125 M147 120 L157 120 M148 125 L151 122 M146 170 L158 170 M152 165 L152 181 M147 176 L157 176 M148 181 L151 178 M146 198 L158 198 M152 193 L152 209 M147 204 L157 204 M148 209 L151 206 M146 226 L158 226 M152 221 L152 237 M147 232 L157 232 M148 237 L151 234 M146 254 L158 254 M152 249 L152 265 M147 260 L157 260 M148 265 L151 262 M122 86 L134 86 M128 81 L128 97 M123 92 L133 92 M124 97 L127 94 M122 114 L134 114 M128 109 L128 125 M123 120 L133 120 M124 125 L127 122 M122 142 L134 142 M128 137 L128 153 M123 148 L133 148 M124 153 L127 150 M122 170 L134 170 M128 165 L128 181 M123 176 L133 176 M124 181 L127 178 M122 198 L134 198 M128 193 L128 209 M123 204 L133 204 M124 209 L127 206 M122 226 L134 226 M128 221 L128 237 M123 232 L133 232 M124 237 L127 234 M122 254 L134 254 M128 249 L128 265 M123 260 L133 260 M124 265 L127 262 M98 86 L110 86 M104 81 L104 97 M99 92 L109 92 M100 97 L103 94 M98 114 L110 114 M104 109 L104 125 M99 120 L109 120 M100 125 L103 122 M98 142 L110 142 M104 137 L104 153 M99 148 L109 148 M100 153 L103 150 M98 170 L110 170 M104 165 L104 181 M99 176 L109 176 M100 181 L103 178 M98 198 L110 198 M104 193 L104 209 M99 204 L109 204 M100 209 L103 206 M98 226 L110 226 M104 221 L104 237 M99 232 L109 232 M100 237 L103 234 M98 254 L110 254 M104 249 L104 265 M99 260 L109 260 M100 265 L103 262 M74 86 L86 86 M80 81 L80 97 M75 92 L85 92 M76 97 L79 94 M74 114 L86 114 M80 109 L80 125 M75 120 L85 120 M76 125 L79 122 M74 142 L86 142 M80 137 L80 153 M75 148 L85 148 M76 153 L79 150 M74 170 L86 170 M80 165 L80 181 M75 176 L85 176 M76 181 L79 178 M74 198 L86 198 M80 193 L80 209 M75 204 L85 204 M76 209 L79 206 M74 226 L86 226 M80 221 L80 237 M75 232 L85 232 M76 237 L79 234 M74 254 L86 254 M80 249 L80 265 M75 260 L85 260 M76 265 L79 262" style="stroke-width:1.3;stroke:var(--dd-ink-2)"/>
<path class="dd-edge" d="M144 146 L160 136" style="stroke-width:1.3"/>
<circle class="dd-edge-acc" cx="152" cy="146" r="12"/>
<path class="dd-edge-acc" d="M164 146 L186 146 L186 118"/>
<path class="dd-edge-acc" d="M180 104 L192 104 M186 99 L186 115 M181 110 L191 110 M182 115 L185 112" style="stroke-width:1.4"/>
<path class="dd-lead" d="M196 104 L232 104"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="194" cy="104" r="2.5"/>
<text class="t-tell" x="238" y="109">改一个字</text>
<path class="dd-edge" d="M218 172 Q228 188 218 204" style="stroke-width:1.4"/>
<path class="dd-edge" d="M230 162 Q246 188 230 214" style="stroke-width:1.2;opacity:.7"/>
<path class="dd-edge" d="M242 152 Q264 188 242 224" style="stroke-width:1;opacity:.45"/>
<text class="t-label" x="276" y="186">自己长吟</text>
<text class="t-label t-acc" x="276" y="216">正 正</text>
<text class="t-tell" x="276" y="240">一遍又一遍</text>
<text class="t-tell" x="204" y="326" text-anchor="middle">新诗改罢自长吟</text>
<path class="dd-ground" d="M448 84 C560 84 560 300 760 296" style="fill:none;stroke:var(--dd-ground);stroke-width:12;stroke-linecap:round"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M448 84 C560 84 560 300 760 296"/>
<circle class="dd-dot" cx="448" cy="84" r="4"/>
<circle class="dd-dot" cx="760" cy="296" r="4"/>
<text class="t-label" x="440" y="72">长安</text>
<text class="t-label" x="764" y="324" text-anchor="end">江西</text>
<text class="t-tell t-acc" x="652" y="172">三四千里</text>
<path class="dd-lead" d="M508 104 L536 104"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="505" cy="106" r="2.5"/>
<path class="dd-glass" d="M540 104 L560 90 L580 104"/>
<rect class="dd-card" x="544" y="104" width="32" height="22" rx="1"/>
<rect class="dd-zone" x="555" y="112" width="10" height="14" style="stroke:var(--dd-line);stroke-width:1"/>
<rect class="dd-fill-acc" x="568" y="108" width="5" height="9" rx="1"/>
<text class="t-tell" x="588" y="122">学堂</text>
<path class="dd-lead" d="M544 160 L520 160"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="547" cy="160" r="2.5"/>
<path class="dd-glass" d="M496 186 L516 186 L512 176 L500 176 Z M498 176 L514 176 L510 168 L502 168 Z M500 168 L512 168 L508 160 L504 160 Z M506 160 L506 152"/>
<rect class="dd-fill-acc" x="503" y="178" width="5" height="7" rx="1"/>
<text class="t-tell" x="506" y="208" text-anchor="middle">寺庙</text>
<path class="dd-lead" d="M600 223 L624 223"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="597" cy="223" r="2.5"/>
<path class="dd-glass" d="M626 220 L646 208 L666 220"/>
<rect class="dd-card" x="630" y="220" width="32" height="22" rx="1"/>
<path class="dd-edge" d="M670 242 L670 200 L684 205 L670 210"/>
<rect class="dd-fill-acc" x="636" y="226" width="5" height="9" rx="1"/>
<text class="t-tell" x="690" y="236">旅店</text>
<path class="dd-lead" d="M658 278 L636 278"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="661" cy="276" r="2.5"/>
<path class="dd-water" d="M560 300 Q600 294 640 300 Q620 306 580 306 Z" style="opacity:.6"/>
<path class="dd-glass" d="M590 288 L630 288 L622 298 L598 298 Z"/>
<path class="dd-edge" d="M610 288 L610 266 L626 284 Z"/>
<rect class="dd-fill-acc" x="599" y="290" width="5" height="6" rx="1"/>
<text class="t-tell" x="540" y="294" text-anchor="middle">船上</text>
<rect class="dd-fill-acc" x="440" y="318" width="5" height="9" rx="1"/>
<text class="t-note" x="452" y="327">= 题着他的诗</text>
</svg>
</div>
<figcaption>图 5 · 杜甫改好诗要自己吟上好多遍；白居易的诗，从长安到江西一路上都有人题、有人念（示意图）</figcaption>
</figure>

一首诗被这么多人念来念去，就不只住在诗人一个人的脑子里了。

白居易想得更周到。他一遍遍地把自己的诗文编成集子，越编越全；到 74 岁那年，定成了 75 卷。他还抄了好几份，分别藏在好几座寺院里[^baiji]。一份丢了，别处还有。

<figure class="dd dd-figure">
<div class="dd-scroll">
<svg class="dd-svg" viewBox="0 0 800 340" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" role="img" aria-labelledby="gp-keep-title gp-keep-desc">
<title id="gp-keep-title">李白的诗稿十丧其九，白居易把诗集分藏在几座寺院</title>
<desc id="gp-keep-desc">左边十卷诗稿，只有一卷是实线，另外九卷是虚线，表示李白在战乱中丢了九成的作品。右边一部诗集，抄成几份，分别送进三座寺院保存。</desc>
<defs>
<marker id="gp-keep-arr" viewBox="0 0 10 10" refX="8" refY="5" markerWidth="10" markerHeight="10" markerUnits="userSpaceOnUse" orient="auto"><path class="dd-head" d="M1 1 L8 5 L1 9"/></marker>
</defs>
<rect class="dd-frame" width="800" height="340" rx="10"/>
<rect class="dd-zone" x="16" y="16" width="376" height="308" rx="8"/>
<rect class="dd-zone" x="408" y="16" width="376" height="308" rx="8"/>
<text class="t-zone" x="36" y="44">李白：十丧其九</text>
<text class="t-note" x="372" y="44" text-anchor="end">示意图</text>
<text class="t-zone" x="428" y="44">白居易：抄几份分开藏</text>
<text class="t-note" x="764" y="44" text-anchor="end">示意图</text>
<rect class="dd-card" x="56" y="84" width="34" height="50" rx="2"/>
<path class="dd-edge" d="M52 84 L94 84 M52 134 L94 134"/>
<path class="dd-hair" d="M64 94 L64 124 M73 94 L73 124 M82 94 L82 124" style="stroke:var(--dd-line)"/>
<rect class="dd-edge dd-dash" style="opacity:.55" x="114" y="84" width="34" height="50" rx="2"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M110 84 L152 84 M110 134 L152 134"/>
<rect class="dd-edge dd-dash" style="opacity:.55" x="172" y="84" width="34" height="50" rx="2"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M168 84 L210 84 M168 134 L210 134"/>
<rect class="dd-edge dd-dash" style="opacity:.55" x="230" y="84" width="34" height="50" rx="2"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M226 84 L268 84 M226 134 L268 134"/>
<rect class="dd-edge dd-dash" style="opacity:.55" x="288" y="84" width="34" height="50" rx="2"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M284 84 L326 84 M284 134 L326 134"/>
<rect class="dd-edge dd-dash" style="opacity:.55" x="56" y="168" width="34" height="50" rx="2"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M52 168 L94 168 M52 218 L94 218"/>
<rect class="dd-edge dd-dash" style="opacity:.55" x="114" y="168" width="34" height="50" rx="2"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M110 168 L152 168 M110 218 L152 218"/>
<rect class="dd-edge dd-dash" style="opacity:.55" x="172" y="168" width="34" height="50" rx="2"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M168 168 L210 168 M168 218 L210 218"/>
<rect class="dd-edge dd-dash" style="opacity:.55" x="230" y="168" width="34" height="50" rx="2"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M226 168 L268 168 M226 218 L268 218"/>
<rect class="dd-edge dd-dash" style="opacity:.55" x="288" y="168" width="34" height="50" rx="2"/>
<path class="dd-edge dd-dash" d="M284 168 L326 168 M284 218 L326 218"/>
<path class="dd-lead" d="M73 70 L73 62 L120 62"/>
<circle class="dd-lead-dot" cx="73" cy="73" r="2.5"/>
<text class="t-label" x="126" y="67">留下来的一卷</text>
<text class="t-tell" x="204" y="270" text-anchor="middle">战乱里东奔西走，丢了九成</text>
<text class="t-label" x="204" y="300" text-anchor="middle">十篇丢了九篇</text>
<rect class="dd-ground" x="486" y="132" width="56" height="70" rx="2"/>
<rect class="dd-card" x="480" y="138" width="56" height="70" rx="2"/>
<rect class="dd-card" x="474" y="144" width="56" height="70" rx="2"/>
<path class="dd-hair" d="M484 160 L520 160 M484 172 L520 172 M484 184 L512 184" style="stroke:var(--dd-line)"/>
<text class="t-label" x="502" y="242" text-anchor="middle">75 卷</text>
<text class="t-note" x="502" y="262" text-anchor="middle">74 岁定稿</text>
<path class="dd-edge" d="M544 160 L620 104" marker-end="url(#gp-keep-arr)"/>
<path class="dd-edge" d="M544 176 L620 176" marker-end="url(#gp-keep-arr)"/>
<path class="dd-edge" d="M544 192 L620 248" marker-end="url(#gp-keep-arr)"/>
<path class="dd-glass" d="M638 86 L668 68 L698 86 Z"/>
<rect class="dd-card" x="646" y="86" width="44" height="30" rx="1"/>
<rect class="dd-zone" x="661" y="98" width="14" height="18" style="stroke:var(--dd-line);stroke-width:1"/>
<rect class="dd-fill-acc" x="678" y="94" width="8" height="11" rx="1"/>
<path class="dd-glass" d="M638 160 L668 142 L698 160 Z"/>
<rect class="dd-card" x="646" y="160" width="44" height="30" rx="1"/>
<rect class="dd-zone" x="661" y="172" width="14" height="18" style="stroke:var(--dd-line);stroke-width:1"/>
<rect class="dd-fill-acc" x="678" y="168" width="8" height="11" rx="1"/>
<path class="dd-glass" d="M638 234 L668 216 L698 234 Z"/>
<rect class="dd-card" x="646" y="234" width="44" height="30" rx="1"/>
<rect class="dd-zone" x="661" y="246" width="14" height="18" style="stroke:var(--dd-line);stroke-width:1"/>
<rect class="dd-fill-acc" x="678" y="242" width="8" height="11" rx="1"/>
<text class="t-tell" x="728" y="110">寺院</text>
<text class="t-tell" x="728" y="184">寺院</text>
<text class="t-tell" x="728" y="258">寺院</text>
<text class="t-tell" x="596" y="304" text-anchor="middle">一份丢了，别处还有</text>
</svg>
</div>
<figcaption>图 6 · 李白的诗稿在战乱里丢了九成；白居易把自己编的诗集抄成几份，分藏在几座寺院</figcaption>
</figure>


<div class="box">
<span class="box-title">动手试试</span>

**你需要：** 一张纸、一支笔，请一位家人帮忙。

1. 请家人写 10 对押韵的字，比如“山—川”“花—家”。其中 5 对写全，另外 5 对只写前一个字，后一个字空着。
2. 写全的 5 对，你读一遍就好；空着的 5 对，你自己想一个押韵的字填上。
3. 把纸收起来。第二天，请家人只念前一个字，你说出后一个字。
4. 数一数：读来的和自己想的，各记住了几个？

如果自己想的那一半记得更多，你就亲手做出了图 1 里的“生成效应”。人少的时候结果会有些摇摆，可以多请几位家人一起试。
</div>

## 小结

1. **诗人背得出自己的诗吗？** 一般背得出。诗里的字是他自己想出来、改了又改的（王安石一个“绿”字就换了十来次），比读来的记得牢。
2. **诗人会不会忘？** 会。刚想出来、还没念熟的句子最容易溜走，所以李贺想到就写，苏轼说写诗要“火急”。就连李白，写的东西也丢了九成。
3. **什么诗记得最牢？** 念得最多的。杜甫改好诗要自己吟上好多遍；白居易的诗几千里路上都有人念，他还把诗集抄几份藏进寺院。

开头你的猜想对了吗？背自己的诗确实更容易，可再好的记性，也要常常念一念。

## 参考资料
